Hiện tượng tích điện trên máy phun sơn Airless khí nén

Các dòng máy phun sơn Airless như DSK, YLK, Anest Iwata, Graco đều có thể xuất hiện hiện tượng tích điện tĩnh trong quá trình phun sơn, đặc biệt khi sử dụng sơn gốc dung môi và áp suất phun cao.

Nguyên nhân gây tích điện

1. Ma sát giữa sơn và đường ống

Khi sơn được bơm với áp suất rất cao (100–300 bar) qua:

• Bơm sơn
• Ống dẫn sơn
• Lọc sơn
• Béc phun

Các hạt sơn liên tục ma sát với thành ống và đầu béc, tạo ra điện tích tĩnh.

Hiện tượng này tương tự việc chà xát thước nhựa vào tóc rồi hút giấy vụn.

2. Tốc độ phun quá cao

Áp suất càng lớn:

• Tốc độ dòng sơn càng nhanh.
• Mức độ ma sát càng mạnh.
• Điện tích tĩnh sinh ra càng nhiều.

3. Sơn gốc dung môi

Các loại sơn chứa:

• Xylene
• Toluene
• MEK
• Acetone

thường dẫn điện kém nên điện tích khó tiêu tán hơn sơn gốc nước.

4. Độ ẩm không khí thấp

Vào mùa hanh khô hoặc trong phòng điều hòa:

• Không khí cách điện tốt hơn.
• Điện tích tích tụ nhiều hơn.
• Người vận hành dễ bị giật nhẹ khi chạm vào thiết bị.

Dấu hiệu nhận biết

• Cảm giác tê tay khi chạm vào súng hoặc vật sơn.
• Xuất hiện tia lửa điện nhỏ khi tiếp xúc kim loại.
• Bụi bám mạnh lên bề mặt sản phẩm.
• Người vận hành bị điện giật nhẹ.
• Trong môi trường dung môi đậm đặc có thể phát sinh nguy cơ cháy nổ.

Nguy cơ

Điện tích tĩnh thông thường có điện áp rất cao nhưng dòng điện rất nhỏ nên ít gây nguy hiểm cho con người.

Tuy nhiên trong khu vực phun sơn chứa hơi dung môi dễ cháy:

• Tia lửa điện tĩnh có thể trở thành nguồn mồi cháy.
• Có nguy cơ cháy hoặc nổ buồng sơn.

Đây là lý do các tiêu chuẩn an toàn phun sơn công nghiệp đều yêu cầu nối đất.

Biện pháp khắc phục

1. Nối đất toàn bộ hệ thống

Đây là giải pháp quan trọng nhất.

Cần nối đất cho:

• Máy phun sơn.
• Thùng chứa sơn.
• Vật cần sơn.
• Buồng phun.
• Bàn gá sản phẩm.

Điện trở nối đất nên đạt theo tiêu chuẩn an toàn của nhà máy.

2. Sử dụng ống sơn dẫn điện

Nên dùng:

• Ống sơn chống tĩnh điện.
• Ống sơn có lõi dẫn điện.

Điện tích sẽ được truyền về điểm nối đất thay vì tích tụ trên hệ thống.

3. Kiểm tra dây tiếp địa định kỳ

Nhiều trường hợp dây nối đất:

• Bị đứt ngầm.
• Kẹp tiếp xúc kém.
• Bị sơn phủ kín điểm tiếp xúc.

Làm hệ thống mất khả năng tiêu tán điện tích.

4. Duy trì độ ẩm phù hợp

Trong phòng sơn:

• Độ ẩm khoảng 50–70% giúp giảm tích điện.
• Hạn chế môi trường quá khô.

5. Không sử dụng vật liệu cách điện không cần thiết

Hạn chế:

• Giá treo bằng nhựa.
• Bàn đặt sản phẩm bằng nhựa.
• Thùng chứa sơn bằng nhựa không có tiếp địa.

Kết luận

Hiện tượng tích điện trên máy phun sơn Airless của DSK, YLK, Anest Iwata hay Graco là hiện tượng tự nhiên phát sinh do dòng sơn áp suất cao ma sát trong hệ thống bơm và vòi phun. Trong đa số trường hợp, điện tích chỉ gây khó chịu nhẹ, nhưng trong môi trường chứa hơi dung môi dễ cháy, nó có thể trở thành nguy cơ cháy nổ nghiêm trọng. Vì vậy, việc nối đất đầy đủ cho máy, ống sơn, thùng sơn và vật sơn là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo an toàn và vận hành ổn định.